Ułatwienia dostępu

logo muzeum

Godziny otwarcia:

Poniedziałek – Piątek: 10:00 – 16:00

Arktyczne pisanki

Czas poprzedzający najważniejsze święta dla chrześcijan – Zmartwychwstania Pańskiego – wiąże się z tradycją zdobienia pisanek. Tomasz Malanowski – autor znakomitej książki „Na Szpicbergu” (Warszawa 2024, s. 81-82), w opowiadaniu zatytułowanym „Pisanki Linneusza” przedstawia naturalne pisanki arktyczne – jaja nurzyka zwyczajnego (ptaka Północy, który sylwetką przypominać może antarktycznego nielota – pingwina): W kolonii liczącej nawet sto tysięcy ptaków każda para rodziców wysiaduje na zmianę jedno jajo. Czasem wylatują oboje zdobyć cos dojedzenia. I jajo zostaje samo. Kiedy wracają, właśnie po niepowtarzalnym rysunku odróżnią je od pozostałych czterdziestu dziewięciu tysięcy dziewięciuset dziewięćdziesięciu dziewięciu podobnych. Wzór na skorupce jest jak kod kreskowy, a bystre oczy pani nurzykowej i pana nurzyka działają niczym doskonały skaner. Nie mylą się nigdy. Co ciekawe, jajo przed zniesieniem, jeszcze w ciele samicy, jest jednobarwne. Przeciskając się przez kanał rodny, powoduje pękanie naczynek, a sącząca się z nich krew połączona ze śluzem tworzy niezmywalną farbę, która zdobi te polarne pisanki w jedyny, unikatowy sposób.

Dalej autor „Na Szpicbergu” nawiązuje do starych skandynawskich tradycji zbierania jaj ptaków morskich, opisywanych i zilustrowanych już w dziełach Olausa Magnusa (XVI w.) i Daniela Vettera (XVII w.): Nie wiem czy polarnicy zimujący na Spitsbergenie korzystali kiedykolwiek z tego daru natury. Wiem tylko, że zdobycie arktycznej pisanki nigdy nie było łatwe. I to zbieranie jaj ptaków morskich należy do starej skandynawskiej tradycji. Wspominają o niej już nordyckie sagi. Do dziś przetrwała ona na Islandii. Jaja zdejmują ze skalnych półek pionowych klifów wyspecjalizowani wspinacze, a owoce „jajkobrania” trafiają w części do lokalnych sklepów. Na Svalbardzie ptaki i ich jaja są obecnie pod całkowitą ochroną. Norwescy gospodarze stale zwiększają obszar parków narodowych, aby ograniczyć wpływ człowieka na środowisko naturalne (Tomasz Malanowski, dz. cyt., s. 83).

 

Muzeum jest instytucją współfinansowaną ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Samorządu Województwa Lubelskiego.

Kontakt

Informacja

Godziny otwarcia:
Poniedziałek – Piątek: 10:00 – 16:00

© 2022 – 2026 Muzeum Badań Polarnych