90. rocznica trawersu Spitsbergenu z południa na północ (1936 r.)
W 2026 r. mija 90 lat od drugiej polskiej wyprawy na Spitsbergen, podczas której trzech polarników: inż. Stefan Bernadzikiewicz (1907-1939) – asystent Politechniki Warszawskiej, dr Konstanty Narkiewicz-Jodko (1901-1963) – asystent Uniwersytetu Warszawskiego oraz Stanisław Siedlecki (1912-2002) – (wówczas) student geologii Uniwersytetu Warszawskiego, dokonali pierwszego w historii trawersu (przejścia z południa na północ) największej wyspy Svalbardu.
Jak pisał Piotr Köhler (cyt.): …24 VIII – osiągnęli najdalej na północ położony punkt Spitsbergenu – Verlegenhuken. I jeszcze tego samego dnia rozpoczęli wędrówkę powrotną. Już 1 IX dotarli do wybrzeża Klaasbillenfiordu i do opuszczonych chatek Bruce City, a 5 IX zostali zabrani na pokład umówionego wcześniej s/s „Lyngen”. Wyprawa została zakończona.
Prof. Stanisław Siedlecki – legenda polskiej polarystyki, pomysłodawca i patron Polskiej Stacji Polarnej Hornsund na Spitsbergenie – zrelacjonował przebieg („przygotowawczej” – jak sam określił) wyprawy na łamach rocznika „Wierchy” w 1938 r. (cyt.): …ekspedycja nasza trwała 56 dni. Z tego mieliśmy 47 dni marszu, a 9 postoju, albo przymusowego z powodu niepogody lub w Bruce City, albo dobrowolnego, np. w chacie Nöisa lub w Longyearbyen. Przeszliśmy ponad 800 km drogi, tzn. średnia szybkość marszu dla całego czasu trwania wyprawy wyniosła ok. 14 km dziennie. Jeśli policzymy tylko dni marszu (47) otrzymamy średnią 17 km dziennie. Stwierdziliśmy, że pochód z saniami odbywa się na ogół z szybkością 2 km/godz…Ta «przygotowawcza» wyprawa, której związek z nauką nie jest bezpośredni, spotkała się jednak z przychylną opinią i zainteresowaniem kół polarystów norweskich i szwedzkich. Wygłaszając w Sztokholmie i w Oslo odczyty o polskiej działalności polarystycznej i pokazując film z Ziemi Torella z 1934 r., wyzyskaliśmy propagandowe znaczenie ekspedycji.
W ostatnim czasie, dzięki uprzejmości małżonki prof. Siedleckiego, zbiory Muzeum Badań Polarnych w Puławach powiększyły się o kilkadziesiąt szklanych pozytywów z wypraw wielkiego polarnika z lat 30-tych ubiegłego wieku. Wśród nich znalazły się unikalne fotografie z pierwszego w historii trawersu Spitsbergenu, które prezentujemy w załączeniu (oryginalne podpisy prof. Stanisława Siedleckiego).
Materiały źródłowe:
-
Köhler P., 2016: Osiemdziesięciolecie Polskiej wyprawy na Spitsbergen w 1936 r. (https://ruj.uj.edu.pl/server/api/core/bitstreams/af5a4ae5-a875-4b5f-98cd-433ae57e534d/content);
-
Siedlecki St., 1938: Przejście z południa na północ przez Zachodni Spitsbergen, Wierchy, t. 16, 1938, s. 118-136.
