55. rocznica zwodowania jachtu badawczego Polskiej Akademii Nauk „Sonda”
24 lipca 2026 r. przypada 55. rocznica zwodowania jachtu badawczego Stacji Morskiej Instytutu Geofizyki (następnie Instytut Oceanologii) PAN w Sopocie – „Sonda”. Jacht, o długości całkowitej 15,44 m, szerokości 3,84 m, zanurzeniu 1,80 m i 89 m2 podstawowego ożaglowania, zbudowany został w polskiej stoczni jachtowej w 1971 r. Matką chrzestną „Sondy” była Elżbieta Teisseyre (żona wybitnego geofizyka – prof. Romana Teisseyre’a).
W dniach 8 lipca – 4 września 1978 r. „Sonda” z kapitanem Konstantym Pielakiem odbyła wyprawę na Svalbard w ramach Międzynarodowego Programu Badań Polarnych na Spitsbergenie. W ciągu 881 godzin jacht przepłynął 5137 mil morskich (trasa: Gdynia – Limhamn – Skagen – Stavanger – Lerwick – Longyearbyen – cieśnina Forlandsundet – Sarsbukta – Ziemia Księcia Karola – Barentsburg – Hornsund – Alesund – Helgoland – Kanał Kiloński – Gdynia). Za ten rejs wszyscy załoganci „Sondy” wraz z kapitanem Konstantym Pielakiem (Marian Krzyworączka, Jerzy Jerzman, Roman Stach, Piotr Pielak, Małgorzata Brzozowska) otrzymali „Conrada” – III Nagrodę Honorową Rejs Roku 1978, przyznawaną za największe osiągnięcia żeglarskie w danym roku (Główną Nagrodę Conrada zdobyła kpt. Krystyna Chojnowska-Liskiewicz za samotny rejs jachtem żaglowym dookoła świata – jako pierwsza kobieta na świecie).
Po jachcie, który sprzedany przez PAN greckiemu armatorowi zatonął w rejonie Pireusu, w Muzeum Badań Polarnych w Puławach znajdują się: pamiątkowa plakieta „Sondy” (ze zbiorów Muzeum Narodowego w Szczecinie) oraz mosiężny dzwon jachtowy (użyczony przez kapitana Konstantego Pielaka).
Warto zacytować fragment artykułu „Znani i nieznani: Konstanty Pielak”, zamieszczonego na portalu informacyjnym zeglarski.info (cyt.):
Naukowcy ze Stacji Morskiej [Polskiej Akademii Nauk], mimo tymczasowych rozwiązań, dążyli do tego, by ich instytucja stała się armatorem jednostki naukowo-badawczej z prawdziwego zdarzenia. W roku 1969 Konstanty Pielak przekonał swoich przełożonych, że dla podniesienia rangi międzynarodowej Stacji, konieczny jest udział w międzynarodowych konferencjach oraz projektach badawczych.
– Miało w tym pomóc powstanie nowej jednostki na nasze potrzeby – mówi nasz rozmówca [kapitan Konstanty Pielak]. – Miała powstać w ciągu roku, ale przyszedł Grudzień 1970 i cała sprawa przeciągnęła się o kolejny rok. Ostatecznie, w 1971 roku została zwodowana niemal szesnastometrowa „Sonda”. Dowodziłem nią następnie ponad 20 lat, ale podczas dwóch pierwszych rejsów kapitanem był Stanisław Szymborski, ja byłem pierwszym oficerem…
Staże uprawniające do dowodzenia „Sondą” Konstanty Pielak odbywał m.in. na statku szkolnym „Jan Turlejski”. W sumie było to kilkanaście rejsów do Afryki, na Spitsbergen, do Anglii. Jak sam mówi, jako kapitan miał sporo szczęścia, nie utopił mu się żaden załogant (a było ich łącznie ok. 1500), a dzięki badaniom prowadzonym na „Sondzie” kilku doktorantów obroniło swoje dysertacje (źródło: https://zeglarski.info/artykuly/znani-i-nieznani-konstanty-pielak/).
